Po kilku miesiącach opracowania, kilkuset godzinach przed komputerem oraz tysiącach przejrzanych gazet udało mi się opracować historię piłki nożnej w Sieradzu w okresie międzywojennym.

Ten artykuł zawiera tabele, statystyki oraz zdjęcia i miejsca, gdzie przed wojną znajdowały się obiekty sportowe. Zapraszam do lektury!

Piłka nożna w Sieradzu została zapoczątkowana w 1912 roku. Niestety nie znamy nazwy drużyny, która grała w ówczesnym Królestwie Polskim (zabór rosyjski). Niemniej pewne jest, że to była pierwsza drużyna w Sieradzu.

Pierwszy mecz został rozegrany w okolicy dzisiejszego skansenu koło Wzgórza Zamkowego. W czasach zaborów i początków II Rzeczpospolitej, mecze piłkarskie rozgrywano wszędzie, gdzie się dało.

Pierwszą sportową drużyną w Sieradzu było powstałe w 1921 roku Towarzystwo Gimnastyczne “Sokół” – zresztą dynamicznie rozwijający się w tamtych czasach na terenie II Rzeczpospolitej. Prezesem od samego początku do wybuchu II Wojny Światowej był dr Marek Zalewski.

W 1930 roku w drużynie Sokoła było 84 zawodników w sekcji piłkarskiej, która miała wówczas dwie drużyny. Do drużyny piłkarskiej Sokoła można było się zapisywać w świetlicy sokolej na ul. Warckiej (w domu pana Szymonika) w każdy wtorek w godz. 19:00-20:00.

Z kolei pierwszą drużyną piłkarską w historii Sieradza byli Czarni. Klub ten powstał w 1922 roku z inicjatywy sieradzkiej młodzieży na czele z Ludwikiem Piestrzyńskim, którzy wspólnie grali w piłkę nożną i już rok wcześniej porozumieli się, co do założenia klubu. Siedziba klubu mieściła się na ul. Toruńskiej, a prezesem w 1924 roku był pan L. Pawłowski. Aktywnym działaczem był również Antoni Trojanowski, z inicjatywy którego powstało boisko sportowe za Żegliną (dzisiejszy Stadion MOSiR).

23 lipca 1922 roku odbył się “Dzień Kwiatka”, który Zrzeszenie Młodzieży Sieradzkiej zorganizowało na rzecz Czarnych. Podczas zbiórki, na rzecz sieradzkiego klubu zebrano 45 120 marek polskich, co po reformie walutowej z 1924 roku, wynosiłoby zaledwie około 2 groszy.

W 1922 roku, K.S. Czarni wystartowali w rozgrywkach łódzkiej klasy-C. Jak relacjonuje “Ziemia Sieradzka”: “[…] rozpoczynają ,,Czarni,, serję rozgrywek o mistrzostwo, do których w okręgu Łódzkim staje aż 20 klubów i towarzystw sportowych…”. Niestety, nie znamy wyników spotkań Czarnych z ich debiutanckiego sezonu. Znany jest nam wynik jednego meczu – 10 sierpnia 1922 roku, Czarni przegrali w Sieradzu z Prosną Kalisz aż 1:6. Mecz sędziował wtedy Walerian Szwanc – trzon drużyny Prosny.

W 1923 roku znamy jedynie 2 mecze – również rywalem sieradzan była Prosna. 17 czerwca w Sieradzu górą byli Czarni, którzy pokonali kaliszan 6:3. Z kolei na zaplanowany w sierpniu mecz w Kaliszu z Prosną, Czarni nie przyjechali na spotkanie. Drużyna Prosny wygrała więc to spotkanie walkowerem 5:0.

W 1924 roku Czarni rywalizowali w rozgrywkach klasy-C sieradzko-kaliskiej. Rywalami Czarnych były dwie kaliskie drużyny: Prosna i ŻKGS. Do klasy-B awansowała Prosna, a Czarni zajęli drugie miejsce w lidze. Oto wyniki poszczególnych spotkań:

1. [17.08.1924 r.] ŻKGS Kalisz vs. Czarni Sieradz 1:2
2. [24.08.1924 r.] Prosna Kalisz vs. Czarni Sieradz 3:2
3. [31.08.1924 r.] Prosna Kalisz vs. ŻKGS Kalisz 3:0
4. [7.09.1924 r., godz. 16:00] Czarni Sieradz vs. Prosna Kalisz
5. [14.09.1924 r.] Czarni Sieradz vs. ŻKGS Kalisz 3:2 (2:0) BRAMKI DLA CZARNYCH: K. Dąbrowski ‘41(bezpośrednio z rzutu wolnego), Kazimierz Pruski ‘42, ‘(w końcówce)
6. ŻKGS Kalisz vs. Prosna Kalisz

A tak wyglądała tabela na 4 z 6 znanych wyników spotkań:

Lp.	Drużyna	Mecze	Punkty	Z	R	P	Bramki
1.	Prosna Kalisz	2	4	2	0	0	6:2
2.	Czarni Sieradz	3	4	2	0	1	7:6
3.	ŻKGS Kalisz	3	0	0	0	3	3:8

Najbardziej znanym przedwojennym klubem w Sieradzu był Strzelec. Początkowo zespół nazywał się “Strzelecka sekcja piłki nożnej” w Sieradzu. Drużyna Czarnych przeszła pod skrzydła miejscowego Związku Strzeleckiego. Oficjalna nazwa klubu to: Sieradzki Klub Sportowy “Strzelec” Sieradz. To była sekcja sportowa Związku Strzeleckiego w Sieradzu. Pierwszym prezesem klubu został Ludwik Piestrzyński – sieradzki społecznik, sędzia, a w kadencji 1930-34 także radny Rady Miasta Sieradza. 22 marca 1931 roku odbyło się zebranie członków, na które przyszły 22 osoby. Wybrano wtedy kapitana drużyny, którym został Jan Krysiak – legenda Czarnych. Ponadto powierzono mu prowadzenie treningów. Pierwszy trening Strzelca odbył się 2 dni później. Barwy klubu to zielono-biało-amarantowe.

W debiutanckim sezonie 1931 roku, drużyna Strzelca wystartowała w rozgrywkach klasy-C okręgu kaliskiego. Na tym poziomie rozgrywkowym wystartowało 8 drużyn – 6 z Kalisza (ŻKGS, Ognisko, Hakoah, Prosna, KKS oraz Jutrzenka) i 2 z Sieradza (Strzelec i ŻKS). Z tej klasy rozgrywkowej wycofały się dwie kaliskie drużyny: Hakoah i Jutrzenka. Tą klasę rozgrywkową Strzelec wygrał z dorobkiem 23 punktów (10 zwycięstw [za zwycięstwo wtedy przyznawano 2 punkty] i 3 remisy). Niestety nie znamy wyniku meczu Strzelec Sieradz vs. Ognisko Kalisz z rundy rewanżowej. Z kolei Żydowski Klub Sportowy Sieradz (ze znanych nam wyników 3 meczów):  

• przegrał z Ogniskiem Kalisz 0:1 
• w derbach Sieradza przegrał ze Strzelcem 2:1, a w rundzie rewanżowej zremisował 1:1. 

Z kolei mecze Strzelca wyglądały tak: 

1. Strzelec Sieradz vs. ŻKGS Kalisz 4:1 (0:1) 
2. Strzelec Sieradz vs. Ognisko Kalisz 6:4 (2:4) 
3. Hakoah Kalisz vs. Strzelec 0:3 – walkower dla Strzelca, Hakoah wycofał się z rozgrywek 
4. Strzelec Sieradz vs. ŻKS Sieradz  2:1 (1:1) [to pierwszy mecz derbowy o punkty w historii Sieradza] BRAMKI: Muszyński, Bartek Jarosiński – nieznany 
5. Prosna Kalisz vs. Strzelec Sieradz 1:1 (0:1) BRAMKA DLA STRZELCA: Tadeusz Skrzypiński 
6. Strzelec Sieradz vs. KKS Kalisz 5:0 (2:0) 
7. Jutrzenka Kalisz vs. Strzelec Sieradz 0:3 – walkower dla Strzelca, Jutrzenka odmówiła gry 
8.  Strzelec Sieradz vs. Prosna Kalisz 4:3 (1:0) BRAMKI DLA STRZELCA: Bartek Jarosiński z 25 metrów, pozostali strzelcy nieznani 
9. Strzelec Sieradz vs. Hakoah Kalisz 3:0 – walkower dla Strzelca, Hakoah wycofał się z rozgrywek 
10. Strzelec Sieradz vs. ŻKGS Kalisz 3:3 (2:1) BRAMKI DLA STRZELCA: Bartek Jarosiński 2x, Stanisław Kotliński 
11. Strzelec Sieradz vs. KKS Kalisz 7:0 (2:0) 
12. ŻKS Sieradz vs. Strzelec Sieradz 1:1 (1:0) 

Warto dodać, że mecz Strzelca z ŻKSem, który Strzelec wygrał 2:1, były pierwszymi w dziejach piłkarskiego Sieradza derbami o ligowe punkty.

W 1932 roku rozegrano kolejny sezon. W rozgrywkach klasy-C kaliskiej, wzięły udział 4 drużyny. 3 pochodziły z Sieradza (ŻKS, Sokół praz rezerwy B-klasowego Strzelca) oraz nowy klub – Legja Wieluń. Mistrzostwo tej klasy rozgrywkowej zdobył klub z Wielunia. Oto wyniki rozegranego sezonu: 

1. Legia Wieluń vs. ŻKS Sieradz 4:1 
2. Legia Wieluń vs. Sokół Sieradz 5:2 
3. Sokół Sieradz vs. ŻKS Sieradz 3:2 
4. Strzelec II Sieradz vs. ŻKS Sieradz 3:1 (0:1) 
5. Strzelec II Sieradz vs. Legia Wieluń 1:2 (1:0) 
6. Sokół Sieradz vs. ŻKS Sieradz 0:2 
7. ŻKS Sieradz vs. Strzelec II Sieradz 1:0 
8. Sokół Sieradz vs. Legia Wieluń 1:3 
9. ŻKS Sieradz vs. Legia Wieluń 0:3 wo (na boisku 1:1, zawodnicy ŻKS zeszli w 85. minucie z boiska) 
10. Strzelec II Sieradz vs. Sokół Sieradz 6:2 

Tak wyglądała tabela klasy-C (na 10 z 12 meczów, których wyniki znamy): 

Lp.	Drużyna	Mecze	Punkty	Z	R	P	Bramki
1.	Legia Wieluń	5	10	5	0	0	17:5
2.	Strzelec II Sieradz	4	4	2	0	2	10:6
3.	ŻKS Sieradz	5	4	2	0	3	7:13
4.	Sokół Sieradz	5	2	1	0	4	8:18

Z kolei w klasie-B podokręgu kaliskiego walczył Strzelec Sieradz. Zespół Strzelca spadł niestety z ligi – znamy jedynie 5 wyników spotkań na 7 meczów:

1. Strzelec Sieradz vs. Prosna Kalisz 1:4
2. Strzelec Sieradz vs. Makkabi Kalisz 1:2
3. Strzelec Sieradz vs. KKS Kalisz 4:6
4. Prosna Kalisz vs. Strzelec Sieradz – wynik nieznany
5. Ognisko Kalisz vs. Strzelec Sieradz – wynik nieznany (porażka Strzelca)
6. Strzelec Sieradz vs. Ognisko Kalisz 10:1
7. Makkabi Kalisz vs. Strzelec Sieradz 1:3 (1:2)
8. KKS Kalisz vs. Strzelec Sieradz – wynik nieznany

Strzelec zakończył sezon prawdopodobnie z 4 punktami na koncie (2 zwycięstwa i 4 porażki oraz 3 nieznane rezultaty). Bilans bramkowy wyniósł 19:14. 

Warto dodać, że w ówczesnym województwie łódzkim były takie miasta, jak Kalisz, Koło, Konin i Turek, które obecnie znajdują się w województwie wielkopolskim.

W 1933 roku rozegrano kolejny sezon. Tym razem sieradzkie zespoły zagrały w klasie-C podokręgu kaliskiego Ł.O.Z.P.N. W lidze zmierzyły się ze sobą: Strzelec Sieradz (który rok wcześniej spadł z klasy-B), Sokół i Żydowski Klub Sportowy. 

Rozgrywki z 1933 roku wygrał ŻKS różnicą bramek, a po barażach awansował do klasy-B, eliminując Legię Skalmierzyce (w Sieradzu 3:1, a w Skalmierzycach 0:0). 

A oto wszystkie spotkania klasy-C podokręgu kaliskiego Ł.O.Z.P.N z 1933 roku:

1. Sokół Sieradz vs. Strzelec Sieradz 3:2 
2. Sokół Sieradz vs. ŻKS Sieradz 0:2 
3. Strzelec Sieradz vs. ŻKS Sieradz 0:2 
4. ŻKS Sieradz vs. Sokół Sieradz 1:0 (w poprzednim meczu kibice ŻKS wbiegli na boisko, wywołując awanturę, następnie postanowiono rozegrać spotkanie na boisku Sokoła bez publiczności – był to pierwszy w dziejach Sieradza mecz bez udziału publiczności) 
5. Strzelec Sieradz vs. ŻKS Sieradz 1:0 (18 czerwca przerwano mecz po 40 minutach z powodu złego stanu boiska, w drugim terminie 16 lipca odwołany przez Ł.O.Z.P.N. podokręg Kaliski, rozegrano w trzecim terminie 31 lipca 1933 r.) 
6. Sokół Sieradz vs. Strzelec Sieradz 2:0 

Tabela wyglądała następująco: 

Lp.	Drużyna	Mecze	Punkty	Z	R	P	Bramki	Różnica
1.	ŻKS Sieradz	4	4	2	0	2	4:2	+2
2.	Strzelec Sieradz	4	4	2	0	2	6:7	-1
3.	Sokół Sieradz	4	4	2	0	2	6:7	-1

W 1934 roku w Sieradzu były rozgrywki klasy-B, gr. Kalisz oraz klasy-C (gr. Sieradzko-zduńskowolska). 

1. ŻKS Sieradz vs. Prosna Kalisz 1:6 
2. ŻKS Sieradz vs. KKS II Kalisz 3:4 
3. KPW Skalmierzyce vs. KKS II Kalisz 1:1 (0:0) 
4. KPW Skalmierzyce vs. Strzelec Kalisz 1:4 
5. Prosna Kalisz vs. Strzelec Kalisz 3:3 (1:1) 
6. Prosna Kalisz vs. KKS II Kalisz 2:0 (2:0) 
7. Strzelec Kalisz vs. KKS II Kalisz 3:1 (0:0) 
8. Strzelec Kalisz vs. ŻKS Sieradz 3:0 wo (ŻKS nie przyjechał na mecz) 
9. KPW Skalmierzyce vs. Prosna Kalisz 2:1 
10. KPW Skalmierzyce vs. ŻKS Sieradz 3:0 wo (ŻKS nie przyjechał na mecz) 

11. KKS II Kalisz vs. KPW Skalmierzyce 5:2 (4:1) 
12. Prosna Kalisz vs. ŻKS Sieradz  
13. Strzelec Kalisz vs. Prosna Kalisz 4:2 (3:0) 
14. KKS II Kalisz vs. Strzelec Kalisz 0:2 (0:2) 
15. ŻKS Sieradz vs. KPW Skalmierzyce  
16. KKS II Kalisz vs. Prosna Kalisz 2:2 (2:2) 
17. Strzelec Kalisz vs. KPW Skalmierzyce  
18. ŻKS Sieradz vs. Strzelec Kalisz  
19. Prosna Kalisz vs. KPW Skalmierzyce 3:0 (1:0) 
20. KKS II Kalisz vs. ŻKS Sieradz 3:0 wo (ŻKS nie wysłał protokołu sędziowskiego, mimo wezwania związku) 

Tabela według “Echa Kaliskiego” z 14 października 1934 roku

Lp.	Drużyna	Mecze	Punkty	Z	R	P	Bramki
1.	Strzelec Kalisz	8	15	7	1	0	28:8
2.	Prosna Kalisz	8	10	4	2	2	22:12
3.	KPW Skalmierzyce	8	9	3	3	2	16:17
4.	KKS II Kalisz	8	6	2	2	4	13:18
5.	ŻKS Sieradz	8	4	2	0	6	4:28

Co ciekawe, ŻKS Sieradz został zawieszony 21 maja 1934 roku przez podokręg kaliski Ł.O.Z.P.N. za nieopłacenie pierwszej raty składki członkowskiej w wysokości 3,55 zł, które klub miał zapłacić do 10 maja 1934 roku.

Mistrzem klasy-B został Strzelec, który nie awansował do klasy-A. Rywalami Strzelca w walce o awans były: Lechia Tomaszów, TUR Łódź i PTC Pabianice. Strzelec wtedy odpadł i pozostał w klasie-B. Z kolei jedyną drużyną, która spadła z ligi to był ŻKS Sieradz, którego w sezonie 1934/1935 zastąpiła skalmierzycka Legia. Ponadto po spadku KKS Kalisz z klasy-A, w kolejnym sezonie zabrakło rezerw KKS-u. Jeśli chodzi o klasę-C, to niestety nie mamy wyników wszystkich spotkań, jednak większość wyników jest nam znane:

1. Strzelec Sieradz vs. ŻSSG Zduńska Wola 4:2 BRAMKI DLA STRZELCA: Kulawiak 2x, Michalak, Krupka 
2. Sokół Sieradz vs. Sokół Zduńska Wola 3:4 BRAMKI: Góraj 2x, Muszyński (karny) – Holield 2x, Kucharski, Rozpędzki 
3. Strzelec Sieradz vs. TUR Zduńska Wola 12:0 BRAMKI: Krupka 4x, Michalak 3x, Podsiadły 3x, nieznany 2x 
4. Stern Zduńska Wola vs. Strzelec Sieradz 0:11 
5. Sokół Sieradz vs. ŻSSG Zduńska Wola 2:0 (2:0) 
6. Sokół Zduńska Wola vs. Strzelec Sieradz 2:4 
7. Sokół Sieradz vs. TUR Zduńska Wola 4:0 (1:0) 
8. ŻSSG Zduńska Wola vs. Strzelec Sieradz 1:2 BRAMKI: nieznany – Michalak 2x 
9. Sokół Zduńska Wola vs. Sokół Sieradz 3:4 
10. TUR Zduńska Wola vs. Strzelec Sieradz 1:6 
11. Strzelec Sieradz vs. Stern Zduńska Wola 9:0 BRAMKI: Krupka 5x, Michalak 2x, Kotliński, Muszyński 
12. Strzelec Sieradz vs. Sokół Zduńska Wola 2:0 (1:0) 
13. Sokół Zduńska Wola vs. TUR Zduńska Wola 2:0 
14. Strzelec Sieradz vs. Sokół Sieradz 3:0 (1:0) BRAMKI: Michalak (karny), Krupka, bramkarz Sokoła (samobójcza) 
15. TUR Zduńska Wola vs. Sokół Sieradz 3:0 wo (Sokół nie przyjechał na mecz) 

Lp.	Drużyna	Mecze	Punkty	Z	R	P	Bramki
1.	Strzelec Sieradz	6	18	6	0	0	53:8
2.	Sokół Sieradz	6	6	3	0	3	13:13
3.	TUR Zduńska Wola	5	4	2	0	3	7:24
4.	Sokół Zduńska Wola	5	2	1	0	4	11:16
5.	ŻSSG Zduńska Wola	3	0	0	0	3	3:8
6.	Stern Zduńska Wola	2	0	0	0	2	0:20

Warto dodać, że Sieradz liczący w 1933 roku 10 537 mieszkańców Sieradz w pewnym okresie miał nawet 5 drużyn piłkarskich, a obecnie miasto liczące 42 461 mieszkańców ma tylko 1 drużynę ligową (2 znajdują się w dzielnicach miasta, a przed wojną były to wsie: Woźniki i Męka). 

Kolejnym klubem, który powstał w 1931 roku był Robotniczy Klub Sportowy Żeglina Sieradz, który zmienił nazwę (wcześniej drużyna nazywała się TUR Sieradz). Pierwszym prezesem klubu został wybrany Ignacy Mąkowski – ówczesny burmistrz Sieradza. Żeglina nie była klubem ligowym. Pierwszy mecz rozegrała przeciwko ŻKS Sieradz, który to Żeglina przegrała 3:2. Prawdopodobnie w 1934 roku, Żeglina powróciła do nazwy TUR, a pierwszy mecz ten zespół rozegrał w Błaszkach z miejscowym BKS-em, który wygrał spotkanie z Turem 5:3 (3:0).

Klubem wprawdzie nieligowym, bo występował tylko w Pucharze “Republiki” i “Expressu Wieczornego” był Sieradzki Klub Sportowy “Sieradzanka”. Był to projekt Ludwika Piestrzyńskiego, a sam klub to “tymczasowa organizacja sportowa”. 

W rozgrywkach pucharowych, Sieradzanka grała przeciwko drużynom z Bełchatowa, Aleksandrowa Łódzkiego i Opoczna. Przez gazety łódzkie, sieradzki zespół był określany jako faworyt pucharu. 

Jeżeli chodzi o sam puchar, to “Express Wieczorny Ilustrowany” przedstawiał swoją ideę tak:

Turniej piłkarski drużyn prowincjonalnych o puhar ,,Republiki” i ,,Expressu” odnosi całkowicie swoj cel propagandowy. Zaniedbana w miasteczkach prowincjonalnych piłka nożna, budzi się ze snu

Gazeta pochwaliła również zarówno Sieradzankę, jak i ówczesny Sieradz. Sieradzanka według “Expressu Wieczornego” była faworytem turnieju ze względu na swoje kwalifikację, porównując ją do czołowych klubów łódzkiej C-klasy. Sam stadion był piękny, a zespół miał świetne warunki rozwoju. Ponadto gazeta ta uważała, że Sieradzanka w przypadku startu w niższych łódzkich ligach, mogłaby odegrać kluczową rolę w tych rozgrywkach.

Sieradzanie byli najlepszą drużyną, wygrywając wszystkie spotkania. Zdobyli puchar na dwie kolejki przed zakończeniem turnieju. A oto wyniki znanych nam spotkań:

1. 5.10.1930 r. – Sieradzanka vs. Skra Bełchatów 6:0 (3:0)
2. 12.10.1930 r. – OKS Ozorków vs. Sieradzanka 2:9 (2:5)
3. 26.10.1930 r., godz. 14:00 – Sieradzanka vs. Sokół Aleksandrów Łódzki 2:0 (0:0)
4. OKS Ozorków vs. Skra Bełchatów
5. Sokół Aleksandrów Łódzki vs. OKS Ozorków 5:3
6. Skra Bełchatów vs. Sokół Aleksandrów Łódzki 0:4 (0:3)
7. 2.11.1930 r., godz. 14:00 – Sokół Aleksandrów Łódzki vs. Sieradzanka 0:1
8. 9.11.1930 r., godz. 14:00 – Skra Bełchatów vs. Sieradzanka
9. Sieradzanka vs. OKS Ozorków

Lp.	Drużyna	Mecze	Punkty	Bramki
1.	Sieradzanka	4	8	20:2
2.	Sokół Aleksandrów Łódzki	4	5	14:9
3.	Skra Bełchatów	4	4	6:10
4.	OKS Ozorków	9	1	10:28

---

ZNANE DRUŻYNY PIŁKARSKIE Z SIERADZA ISTNIEJĄCE PRZED WOJNĄ: 

Czarni Sieradz:  

(1922 – Klasa C – miejsce 12/18)  

(1923 – Klasa C, gr. wojewódzka – miejsce 11/18) 

(1924 – Klasa C, gr. sieradzko-kaliska)  

Strzelec Sieradz  

(1931 – Klasa C, gr. Kalisz – miejsce 2/4)  

(1932 – Klasa B, gr. Kalisz – miejsce 5/5)  

(1933 – Klasa C, gr. Kalisz – miejsce 4/6)  

(1934 – Klasa C, gr. Łódź) 

(1934/1935 – Klasa A, gr. Pabianice – miejsce 4/6) 

Sokół Sieradz  

(1932 – Klasa C, gr. Kalisz) 

(1933 – Klasa C, gr. Kalisz) 

(1934 – Klasa-C, gr. Łódź) 

ŻKS Sieradz  

(1932 – Klasa C, gr. Kalisz) 

(1933 – Klasa C, gr. Kalisz) 

(1934 – Klasa-B, gr. Kalisz) 

TUR Sieradz (prawdopodobnie niezrzeszona) -> RKS Żeglina Sieradz [od 1931 roku] -> TUR Sieradz [prawdopodobnie od września 1934 roku]

Makabi Sieradz (niezrzeszona) 

S.K.S. Sieradzanka (niezrzeszona) – występowała jedynie w Pucharze redakcji “Republiki” i “Expressu Wieczornego”

Policyjny Klub Sportowy (niezrzeszony)

---

ZNANE BOISKA/STADIONY ISTNIEJĄCE PRZED WOJNĄ W SIERADZU

Boisko Sokoła Sieradz – znajdowało się na rogu al. Pułaskiego i al. Sienkiewicza. Z relacji “Ziemi Sieradzkiej” wiadomo, że boisko było ogrodzone, a tuż przy nich były drzewa – które były oblegane przez dzieci i młodzież. Ponadto boisko znajdowało się przy “Ogrodach Bankowych”. Podczas walnego zgromadzenia “Sokoła”, w punkcie 11 porządku obrad pojawiła się “sprawa sprzedaży boiska”. Boisko w obecnym miejscu nie istnieje, a w obrębie są m.in. bloki wojskowe wybudowane w 1935 roku i garaże dla samochodów

Stadion Strzelca Sieradz – prawdopodobnie dzisiejszy Stadion MOSiR Sieradz. Boisko wybudowano w 1923 roku, po długich staraniach władze Sieradza zezwoliły na budowę boiska sportowego na tzw. łęgach wspólnych. W międzyczasie powstali Czarni, którzy z miejsca podjęli akcję i przystąpili do budowy boiska. Klub sportowy wprawdzie nie posiadał zbyt dużo pieniędzy, ale organizował zbiórki uliczne, a członków klubu wysyłano w powiat, szczególnie do bardziej majętnych mieszkańców, żeby uzyskać wsparcie finansowe. W budowę obiektu sportowego najbardziej zaangażowani byli Kazimierz Dąbrowski i Antoni Trojanowski i dzięki nim – bez pomocy miasta! – powstało boisko, będące wizytówką Sieradza. Początkowo miało wymiary 180 cm (długości) i 105 cm (szerokości), a także znajdował się wał o wysokości 180 cm. Boisko poświęcono 17 czerwca 1923 roku o godz. 16:00. Następnie Czarni rozegrali mecz, jak podaje “Ziemia Sieradzka”: „zawody piłki nożnej z poza miejscową drużyną„. Z inicjatywy ówczesnego starosty sieradzkiego – Bolesława Bukowskiego, podwyższono wały na wysokość 4 metrów i osaczono je fosą, następnie odrutowano podnóża wałów (dla zabezpieczenia obrywania ziemi przez bydło), zniwelowano płaszczyznę boiska i zbudowano bramę główną. W późniejszym okresie zbudowano szatnie i trybuny (z cegieł). Jesienią nastąpiły kolejne prace – boisko na łęgu za rzeką Żegliną nie było równe, więc zatrudniono kilkanaście osób do prac wyrównywania płyty boiska. Brzeg wału (wysokość 4 metrów) został obsadzony wikliną (młode pędy kilku gatunków wierzb, które po obróbce wykorzystywane są w wikliniarstwie), który miał przyczynić się do umocnienia wału, przy których sadzono lipy. Stadion Strzelca był dzierżawiony od władz miasta przez klub – na wniosek radnego Ludwika Piestrzyńskiego, który poprosił Radę Miasta o przedłużenie Strzelcowi umowy dzierżawnej do 1950 roku, który większością głosów przeszedł i Strzelec “powinien” wynajmować boisko do 1950 roku. “Powinien”, ponieważ dzień 1 września 1939 roku notabene zakończył tą umowę…

Dlaczego Stadion Strzelca mógł być obecnym stadionem MOSiR?

W “Echu Sieradzkim” z 1931 roku było napisane:

Autobus osobowy Nr. ŁD 1458 ze Złoczewa w drodze powrotnej ze stadjonu sportowego “Strzelec” w Sieradzu, nieomal uległby katastrofie. Wypełnionymi pasażerami w czasie podjeżdżania pod górkę, by potem wyjechać na szosę autobus stanął nagle poczem począł staczać się w dół

W 1933 roku oddano do użytku odnowiony stadion (obecnie Stadion MOSiR Sieradz). Pierwszy mecz, jaki został rozegrany na stadionie, to mecz Strzelca z byłymi zawodnikami Czarnych Sieradz, który odbył się 13 sierpnia 1933 roku. To spotkanie zdecydowanie wygrał Strzelec 1:6. Byli zawodnicy Czarnych byli już bowiem wiekowi i – delikatnie mówiąc – przy kości. 

---

PRZEDWOJENNI SĘDZIOWIE PIŁKARSCY Z SIERADZA

Mecze ligowe były sędziowane zazwyczaj przez arbitrów z Kalisza i Łodzi. Jednakże z Sieradza pochodziło dwóch znakomitych sędziów – Antoni Trojanowski i Ludwik Piestrzyński.

Ludwik Piestrzyński urodził się 16 sierpnia 1897 roku w Łodzi. W 1921 roku przeprowadził się do Sieradza, gdzie mieszkał w kamienicy przy Rynku. W 1922 roku był współzałożycielem Klubu Sportowego „Czarni”. Był społecznikiem i bardzo aktywnie działał w organizacjach sportowych, społecznych, był nawet radnym Rady Miasta trzeciej kadencji (1930-1934). W lipcu 1932 roku został pierwszym w historii sieradzkiej piłki sędzią związkowym! Dla sieradzan było to dobre, ponieważ sędziowie z Kalisza byli zbyt drodzy, jak na ówczesne sieradzkie możliwości finansowe. Warto dodać, że Piestrzyński był właścicielem sklepu kolonialnego i monopolowego oraz…radnym miasta Sieradza w kadencji 1930-1934. W listopadzie 1939 ucieka z rodziną do Warszawy, tam zostaje aresztowany, przetrzymywany na al. Szucha i na Pawiaku, a następnie   rozstrzelany przez gestapo na Nowym Świecie w 1942 roku. 

Kolejnym arbitrem z Sieradza był Antoni Trojanowski. Urodził się on 17 lutego 1900 roku w Łodzi. W okresie I Wojny Światowej służył w Legionach Marszałka Józefa Piłsudskiego. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, rozpoczął pracę jako strażnik w Sieradzkim więzieniu i mieszkał na rogu ul. Kościuszki oraz ul. Żwirki i Wigury (obecnie jest tam plac Marszałka Piłsudskiego). Był aktywnym działaczem Czarnych Sieradz i między innymi on zabiegał o wybudowanie boiska za Żegliną. Kiedy Czarni przekształcili się w Strzelca Sieradz, Trojanowski był członkiem zarządu oraz grał jako zawodnik był obrońcą. Były zawodnik Czarnych posiadał uprawnienia sędziowskie i 30 sierpnia 1930 roku miał przyjemność sędziować mecz towarzyski w niemieckim Kreuzburg (dzisiejszy Kluczbork). Był tam rozgrywany mecz młodzieżowej reprezentacji Niemiec (Deutsche Jungskraft) z Klubem Sportowym Praszka (będąca wtedy w granicach II Rzeczpospolitej). Mecz wygrali Niemcy 5:0. Warto dodać, że obie miejscowości znajdują się w dzisiejszej Polsce w województwie…opolskim. Ponadto działał w zarządzie koła legionistów i instruktorem Związku Strzeleckiego. Został aresztowany przez niemieckich okupantów 10 listopada 1939 roku, razem z 20 innymi osobami, w tym m.in. z byłym burmistrzem Sieradza – Ignacym Mąkowskim, z którym szedł w parze na śmierć przez niemieckich żołnierzy, został zamordowany przez rozstrzelanie cztery dni później na sieradzkim kirkucie.

---

KIBICE NA MECZACH PIŁKARSKICH W SIERADZU

Piłka nożna w Sieradzu stała się bardzo popularna, a na mecze przychodziły tłumy kibiców (mało sympatyków decydowało się jednak na zakup biletów, ponieważ sytuacja finansowa w Polsce była, jaka była). W Sieradzu najgoręcej było podczas meczów drużyn “rdzennie polskich” z żydowskimi. W mieście, które zamieszkiwało ponad 10 tysięcy mieszkańców, z czego Żydzi stanowili ok. 25-30% mieszkańców. Generalnie kibice (jak i zresztą obecnie w niższych ligach) swoje pretensje wylewali na sędziego. Była również tzw. “druga opcja”: cytując “Echo Sieradzkie” z 1932 roku:

Lokalny patriotyzm narodowy doprowadza do tego, że szukając dziury w całym chwyta się pierwszego z brzegu „winowajcę” i dalejże na niego ze wszystkich stron

Wówczas kibice trzymali się twardo zasady płacę i wymagam, a więc uznawali, że mogli robić, co im się podoba. 

Jednakże większość kibiców generalnie oglądała drugie połowy spotkań. Dlaczego? Ponieważ od drugiej połowy spotkania, można było wchodzić na boisko/stadion bez biletu (kiedy to pierwsza część spotkania jest biletowana). Jak pisała “Ziemia Sieradzka”, opisując mecz rezerw Sokoła z rezerwami Strzelca napisała:

po pierwszej części meczu weszło ¾ więcej kibiców, niż Ci, co byli od początku wykupując bilety

Kibice czekali w alejach lub pod ogrodzeniem/płotem, aż otworzą bramę stadionu. Tutaj pada również komentarz piszącego artykuł:

Takie postępowanie nie jest godnem uznania i praktykowania

Również tego samego meczu, “Ziemia Sieradzka” pisze o zachowaniu młodzieży podczas meczu:

hałaśliwe, burzliwe zachowywanie się widzów młodych, a gwizdanie i krzyki wprost oszamiałają gości”.

Tu pada także pytanie relacjonującego spotkanie:

Czyż nie umiemy uszanować godności współwidzów na miejscu zabawy sportowej?

Podczas meczów polskich i żydowskich drużyn z Sieradza – zwłaszcza mecze ligowe dzieliły kibiców na 2 obozy: Żydzi słabsi fizycznie walczyli do upadłego, czasem w nieprzepisowy sposób (fauli, czasem kopnięć). Sędzia, który sędziował takie spotkanie i jest słaby, ponadto nie znając podłoża zgrzytów, reaguje na przewinienia sportowo (zbyt słabo w stosunku do przewinień), czym podburzał polską publiczność. 

Podczas meczu z sezonu 1933, który decydował o grze w barażach o awans do klasy-B, pomiędzy ŻKS Sieradz, a sieradzkim Sokołem była od samego początku bardzo gorąca atmosfera. Piłkarze od początku grali bardzo ostro, ale miarka się przebrała, kiedy Władysław Cyl z Sokoła upadł i próbował nogą przejąć piłkę. Sędzia usunął Cyla z boiska za faul, chociaż ten nie miał kontaktu z przeciwnikiem. Ta decyzja wywołała furię i protesty wśród kibiców. Po tej sytuacji, sędzia kompletnie się pogubił, co wykorzystali kibice. Kiedy arbiter podyktował rzut rożny, zamiast rzutu karnego dla Sokoła, dla kibiców to było za wiele. Publiczność wtargnęła na boisko, a gospodarze nie umieli opanować sytuacji. Na boisku zaczyna się ogromna awantura, w której biorą udział zawodnicy, publiczność, a nawet…sędzia! Na stadion przyjechała policja. Funkcjonariusze widząc, co się dzieje, weszli na płytę stadionu zabronili sędziemu kontynuowania spotkania, a sam arbiter uciekł pod schody w asyście policji, ponieważ szatnia była wtedy…zamknięta. I tak po 35 minutach zakończyło się te spotkanie, a publiczność zażądała zwrotu pieniędzy za bilety.

---

BIBLIOGRAFIA:

• “Echo Sieradzkie”, “Echo Sieradzkie i Zduńskowolskie” i “Echo Kaliskie” z lat 1931-1934
• “Ziemia Sieradzka” z lat 1919-1935“
• „Gazeta Kaliska” z 1924 roku
• “Express Wieczorny Ilustrowany: Łódź” z 1930 roku
• “Sieradzcy Zakładnicy” autorzy: Jan Pietrzak, Józef Szubzda

Opracowanie: Dominik Barczewski

Z tego miejsca, chciałbym podziękować za pomoc sieradzkiemu regionaliście – Panu Janowi Pietrzakowi. Pańska pomoc jest nieoceniona – sprawdzenie, pokierowanie dalej…to Pana zasługa!

Ale Ty również możesz dołożyć do tego projektu swoją cegiełkę! Jeżeli macie jakieś wycinki z artykułów, fotografie lub statystyki meczowe, które mogą pomóc rozbudować projekt – zapraszam do kontaktu na mój adres e-mail: barczewskidominik@gmail.com, ale również możecie przesłać fotografie na prywatną wiadomość na facebookowy fan page wSporcie24

• Twitter